Sobre as medicións do gas Radón no Conservatorio

Non son un experto en materiais radioactivos, pero para a xente que no seu momento estudiamos a rama de ciencias ( e para quen temos que explicala tamén) non nos é alleo certos conceptos e certas definicións que coñecemos grazas á materia de física e química.

Vaiamos por partes e tentarei ser breve.

O primeiro temos que recordar (ou decirllo a quen non o sepa) que o Radon é un elemento químico que pertence aos denominados gases nobles que aparecen na taboa periódica no grupo 18. Son elementos que teñen na súa última capa da configuración electrónica tódolos orbitais ocupados por electróns ( 8 electróns agás o Helio que ten 2) o cal fai que sexan pouco reactivos con outros elementos. De feito na natureza aparecen como átomos e non como moléculas. Son incoloros, inodoros e insípidos e teñen uns puntos de fusión e de ebullición moi baixos.

Centrémonos agora no Radon. O radón xenérase da desintegración (reacción nuclear) do Radio-226, emitindo unha partícula alfa e o propio Radón, denominado Radon222. Este Radon222 tamén se desentigra emitindo outra partícula alfa e creándose Polonio 218. 

Que son as partículas Alfa? As partículas Alfa xunto coas Beta e Ganma son as tres formas de radiación ionizante que emiten os núcleos atómicos. As partículas alfa concretamente son núcleos de Helio-4 cargados positivamente (carecen de electróns) e son altamente canceríxenas. Ainda que teñen un baixo poder de penetración a través da pel, si se enxiren ou se inhalan a súa alta capacidade ionizante produce ropturas na doble cadena do ADN celular, ropturas estas de dificil recuperación para as células o que produce a súa transformación cancerosa ao producir nas mesmas un crecemento anómalo.

Agora toca saber que é iso dos Bequerelios por metro cúbico. Para medir a radiación úsase como unidade o Curio. Pero o Curio non está no sistema internacional de unidades e aparte é unha unidade moi grande, polo que se utiliza normalmente o Bequerelio. Dito esto debemos saber que o Bequerelio dinos as desintegracións que ocorren nun material radioactivo nunha unidade de tempo. Co cal un Bequerelio por metro cúbico quere decir que un átomo de Radon se desintegra unha vez nun segundo no espazo de un metro cúbico. 

Vamos agora co importante: límites perigosos para a nosa saúde. O límite de referencia que recomenda a OMS para interiores é de un máximo de 300 bequerelios por metro cúbico. Así é todo o último informe da OMS di que unha exposición prolongada no tempo en lugares que teñan concentracións superiores a 100 bequerelios por metro cúbico ten efectos nocivos na saúde ( enlace do informe....................................................................................................https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/f291e95a-4265-463f-a59b-...).

E que nos di a lexislación? Pois o Real Decreto 1029/2022, a posterior Instrucción IS-47 do CSN e a estratexa específica de Galicia 2025-2030 son máis "permisivas" que o informe da OMS e poñen o límite en 300 bequerelios por metro cúbico.

En definitiva e aplicando un pouco o sentido común e a sensatez, ter a intención de abrir as aulas do conservatorio do Carballiño a partir de Semana Santa, tal como anunciou onte xoves a Concelleira de Educación nos micrófonos de esta radio, cos datos que reflexan as medicións, onde todas as estancias están por riba dos 200 bequerelios das cales dúas excenden o límite dos 300 bequerelios e outras dúas están ben próximas sin tomar ningunha medida máis que "non usar as estancias que se pasan dos 300 máis que como almacen" me parece temerario e un potencial risco sanitario totalmente innecesario a expoñer tanto ao alumnado como ao profesorado.

Sen máis, un saúdo.

Manuel Nogueira.

P.D.: grazas á Anpa Anpa Cmus Esmu pola info das medicións.